Ba-Bs, yıllardır muhasebecilerin ajandasında yer alan mal ve hizmet alım-satım bildiriminin kısa adıdır. Form Ba alımları, Form Bs satışları bildirirdi. Pek çok esnaf “bana da lazım mı?” diye sorar; cevap defter türüne bağlıydı. 2026 itibarıyla ise tablo değişti: Eylül 2024 döneminden itibaren Ba-Bs bildirimi tamamen kaldırıldı. Bu rehberde formun ne işe yaradığını, kimlerin hangi eşiklerde yükümlü olduğunu ve bugün ne yapmanız gerektiğini adım adım anlatıyoruz.
Ba ve Bs Formu Ne İşe Yarardı?
Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerden belirli tutarın üzerindeki ticari alım ve satışları ayrı formlarla beyan etmesini istiyordu. Amaç, alıcı ile satıcının beyanlarını karşılaştırarak sahte veya eksik fatura riskini erken tespit etmekti.
- Form Ba (Mal ve Hizmet Alımları): Tedarikçiden alınan mal ve hizmet faturaları
- Form Bs (Mal ve Hizmet Satışları): Müşteriye kesilen mal ve hizmet faturaları
Her iki formda da karşı tarafın vergi kimlik numarası (VKN/TCKN), unvan ve dönem içindeki toplam tutar yer alırdı. Bildirim, KDV beyannamesinden bağımsızdı; ayrı bir yükümlülük olarak takip edilirdi.
Ba-Bs yalnızca bilanço esasına göre defter tutan mükellefleri kapsıyordu. İşletme hesabı esasına göre defter tutan esnaf da, defter tutmayan basit usul esnafı da bu bildirimi vermedi. Defter türünüzü bilmiyorsanız küçük işletmeler ön muhasebe rehberi yazısındaki kayıt düzeni bölümüne bakabilirsiniz.
Kimler Yükümlüydü?
Ba-Bs kapsamı dar tutulmuştu. Aşağıdaki koşulların tamamı aranıyordu:
- Bilanço esasına göre defter tutmak: limited şirket, anonim şirket ve bilanço seçmiş kollektif/adi ortaklıklar
- Belirlenen haddi aşan alım veya satış yapmak: aynı kişi/kuruma bir ay içinde toplam eşik tutarı geçmek
- Bildirime giren belge türü bulunmak: aşağıda açıklanan e-fatura/e-arşiv istisnası dışında kalan faturalar
Serbest meslek erbabı, işletme hesabı esnafı ve gelir vergisi muafiyet sınırı içinde kalan küçük esnaf bu yükümlülükten muaftı. Muafiyet hadleri ve mükellefiyet eşikleri için esnaf muafiyet sınırları 2026 rehberindeki tabloları kendi cirosuyla karşılaştırabilirsiniz.
Eşik Tutarlar: Hangi Faturalar Bildirime Girerdi?
Son yıllarda geçerli olan temel kural şuydu: Aynı alıcı veya satıcıya, aynı takvim ayı içinde KDV hariç toplamı belirlenen haddi aşan alım veya satışlar bildirime konu olurdu. Burada tek tek faturalara bakılmaz, o kişi/kurumla yapılan aylık toplam dikkate alınırdı.
| Durum | Form Ba (Alım) | Form Bs (Satış) |
|---|---|---|
| Aylık toplam KDV hariç haddin altında | Bildirim yok | Bildirim yok |
| Aylık toplam haddin üzerinde, belgeler kâğıt fatura | Kâğıt faturalar bildirilir | Kâğıt faturalar bildirilir |
| Tüm alım/satış e-fatura veya e-arşiv | Form Ba gerekmez | Form Bs gerekmez |
| Karışık (elektronik + kâğıt), toplam haddin üzerinde | Yalnızca kâğıt faturalar bildirilir | Yalnızca kâğıt faturalar bildirilir |
523 sıra no.lu VUK Tebliği ile Temmuz 2021 döneminden itibaren e-Fatura, e-Arşiv ve e-SMM belgeleri Ba-Bs’ye dahil edilmedi; GİB bu belgeleri zaten sistemden görüyordu. Haddin aşılıp aşılmadığına ise elektronik ve kâğıt belgeler birlikte bakılırdı. Örneğin bir tedarikçiden aynı ay içinde 4.800 TL e-arşiv ve 300 TL kâğıt fatura aldıysanız, aylık toplam haddi aşsa bile bildirime yalnızca 300 TL’lik kâğıt kısım girerdi. Satış tarafında tüm faturalarınız elektronikse Form Bs vermeniz gerekmezdi.
E-fatura ve e-arşiv kullanımı Ba-Bs yükünü büyük ölçüde azaltmıştı. 2026 e-fatura zorunluluğu kapsamına giren işletmelerin çoğu, son dönemlerde yalnızca kâğıt belge kalan işlemler için form dolduruyordu.
Sık yapılan hatalardan biri haddi KDV dahil tutarla hesaplamaktı; bu yüzden dönem sonunda alıcı ve satıcı bazlı listeyi VKN ile kontrol etmek gerekirdi.
Ne Zaman Verilirdi?
Ba-Bs aylık bildirimdi ve kaldırılmadan önceki son kurala göre ilgili ayı izleyen ayın son gününe kadar GİB internet vergi dairesi üzerinden verilirdi. Örneğin 2024/Mart dönemine ait bildirimlerin son günü 30 Nisan 2024 idi. Son gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe kayardı; 2024/Şubat dönemi için son gün bu yüzden 1 Nisan 2024 olmuş, ardından 166 sayılı VUK Sirküleri ile 5 Nisan 2024'e uzatılmıştı. KDV beyannamesindeki "ayın 28'i" kuralı Ba-Bs için geçerli değildi.
Bildirimde bilgi olmasa bile boş form göndermek gerekebilirdi. “Ba/Bs bildiriminde beyan edilecek bilgim bulunmamaktadır” kutusu işaretlenerek o dönem kapatılırdı; aksi hâlde verilmemiş sayılma riski doğardı.
Geç Teslim ve Eksik Bildirimin Yaptırımları
Süresinde verilmeyen veya eksik/yanlış doldurulan Ba-Bs formları Vergi Usul Kanunu kapsamında usulsüzlük cezası doğururdu. Her bir form için ayrı ceza uygulanır; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenirdi. GİB’in e-fatura verileriyle çapraz kontrol yaptığı dönemlerde, karşı tarafın faturayı bildirmemesi inceleme konusu olabiliyordu.
Eksik bildirimde önce düzeltme imkânı tanınır, gerekirse ceza ihbarnamesi düzenlenirdi. Eski dönem borcu olan mükelleflerin hâlâ ceza ve gecikme faizi ödemesi gerekebilir; bu nedenle 2024 Ağustos ve öncesi dönemlerde yükümlü olup bildirim vermeyenlerin mali müşaviriyle mutabakat yapması önemlidir.
565 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (25 Eylül 2024) ile Ba-Bs uygulaması Eylül 2024 döneminden itibaren tamamen kaldırıldı. 2026’da yeni Ba veya Bs bildirimi vermeniz gerekmez; ajandanızdan silin. Ancak kaldırılmadan önceki dönemlere ait eksik bildirim varsa ceza riski devam eder.
2026’da Ba-Bs Yerine Ne Takip Edilmeli?
Elektronik belge kullanımının yaygınlaşması GİB’in alım-satım verisini doğrudan sistemden almasını sağladı; bu yüzden Ba-Bs kaldırıldı. Bugün esnaf ve KOBİ’lerin odaklanması gereken yükümlülükler farklı:
- KDV beyannamesi: aylık veya üç aylık, beyan ve ödeme takvimi
- E-fatura / e-arşiv: alıcı türüne göre doğru belge seçimi ve süresinde raporlama
- Muhtasar, geçici vergi, yıllık beyan: faaliyet türüne göre
- Cari hesap ve stok kayıtları: fatura ile muhasebe uyumu
Fatura düzenlerken alıcının e-fatura mükellefi olup olmadığını sorgulamak, belge türünü doğru seçmek ve arşivleme yükümlülüğünü yerine getirmek Ba-Bs’nin yerini pratikte alan disiplindir. Perakende satışta e-arşiv zorunluluğu ve belge saklama süreleri ayrı takip konusudur.
Sık Sorulan Sorular
Limited şirketim var; 2026’da Ba-Bs verecek miyim?
Hayır. Eylül 2024 ve sonrası dönemler için Ba-Bs bildirimi yoktur. Şirketiniz bilanço esaslı olsa bile bu form artık kullanılmaz. KDV ve diğer beyannameleri normal takvimle sürdürün.
Eşiğin altında kalan alımları yine de bildirmek gerekir miydi?
Hayır. Aynı kişi/kurumla aylık KDV hariç toplamı haddi aşmayan işlemler bildirime girmezdi. Eşik aşılmadığı sürece o alıcı/satıcı için satır açılmazdı.
E-fatura kestiğim müşteriyi Ba-Bs’ye yazıyor muydu?
Hayır. Temmuz 2021’den itibaren e-fatura ve e-arşiv faturalar Ba-Bs kapsamı dışındaydı. Yalnızca kâğıt ortamda düzenlenen belgeler, aylık toplam had aşıldığında bildirilir.
Eski dönemde vermediğim Ba-Bs için hâlâ ceza çıkar mı?
Kaldırma tarihinden önceki dönemler için yükümlülük devam eder. Eksik bildirim tespit edilirse usulsüzlük cezası uygulanabilir. Vergi dairesi veya mali müşavirinizle geçmiş dönem durumunu netleştirin.
GİB yükümlülüklerini fatura, cari hesap ve stok kaydıyla aynı yerden takip etmek beyan dönemlerinde sürprizleri azaltır. Kayıt ve deneme için onmuhasebeciniz.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
Kaynaklar
- VUK Sirküleri 166 (Ba-Bs süre uzatımı), alomaliye
- 565 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, alomaliye (KPMG özeti ile uyumlu)
Bu yazıdaki tutar ve tarihler 4 Ekim 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.
Yazar
Oğuzhan Genç · Finans Uzmanı
Oğuzhan Genç, KOBİ'lerin ön muhasebe, e-fatura ve finansal süreçlerini anlaşılır hale getirmek için içerik hazırlayan Önmuhasebeciniz finans uzmanıdır. İşletmelerin günlük mali kayıt, fatura ve nakit akışı konularında pratik bilgiye ulaşmasına yardımcı olur.