Büyük bir site yönetimine temizlik faturası kestiğinizde veya fabrikaya güvenlik hizmeti sattığınızda karşı taraf “tevkifatlı kesin” derse panik yapmanıza gerek yok. Tevkifatlı fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) belirlediği hizmet türlerinde KDV’nin bir kısmının alıcı tarafından kesilip doğrudan vergi dairesine ödenmesini öngören düzenlemedir. Satıcı yine faturayı keser; fark, ödemenin ve beyanın nasıl bölündüğüdür. Bu rehberde tevkifat ile stopajı ayırıyor, hangi hizmetlerde hangi oranların geçerli olduğunu, faturada rakamların nasıl okunacağını ve esnafın alıcı ile satıcı tarafında ne yapması gerektiğini adım adım anlatıyoruz.
Tevkifat ile Stopaj Aynı Şey mi?
Hayır. Günlük konuşmada ikisi karıştırılır; vergi uygulamasında farklıdır.
KDV tevkifatı, hizmet veya mal satışına eklenen katma değer vergisinin tamamının satıcıya bırakılmamasıdır. Alıcı, faturada gösterilen KDV tutarının belirli bir payını keser ve kendi adına beyan edip öder. Satıcı kalan KDV’yi beyan eder. Tevkifatlı fatura denince çoğu zaman kastedilen budur.
Gelir vergisi stopajı ise hizmet bedelinden (matrahtan) belirli oranda vergi kesintisi yapılmasıdır. Serbest meslek makbuzları, bazı kira ödemeleri veya danışmanlık giderlerinde karşınıza çıkar. Stopaj, KDV’den bağımsız bir kesintidir; faturada ayrı satırda görülebilir.
Esnaf için pratik kural: Temizlik, güvenlik, yapım gibi ticari hizmet faturasında “KDV tevkifatı” satırı varsa alıcı KDV’nin bir kısmını sizden almaz, vergi dairesine yatırır. Stopaj satırı varsa hizmet bedelinden gelir vergisi kesilmiş demektir; net ödeme tutarı buna göre düşer.
Tevkifat yalnızca GİB’in listelediği işlem türlerinde ve belirli alıcı profillerinde uygulanır. Her faturaya otomatik eklenmez. Alıcının e-fatura mükellefi olması, hizmet türünün listede yer alması ve tutarın alt sınırı geçmesi gibi koşullar bir arada aranır. E-fatura ve e-arşiv faturada tevkifat kodu ve oranı açıkça yazılmalıdır; e-arşiv fatura rehberi belge türü seçiminde temel adımları özetler.
Kim Tevkifatlı Fatura Keser, Kim Uygular?
Tevkifatlı faturayı satıcı keser. Temizlik şirketi, güvenlik firması veya taşeron olan esnaf faturayı düzenler; alıcı “ben keserim” demez. Uygulama şöyle işler:
- Satıcı hizmet bedeli ve KDV’yi hesaplar.
- İlgili tevkifat oranına göre KDV’nin alıcı tarafından ödenecek kısmını ayırır.
- Faturada “Tevkifata tabi işlem türü”, “Tevkifat oranı” ve “Tevkifat tutarı” alanlarını doldurur.
- Alıcı, satıcıya genel toplam eksi tevkifat tutarı kadar ödeme yapar.
- Alıcı, kestiği tevkifat tutarını KDV beyannamesinde bildirir ve öder.
- Satıcı, faturanın tam KDV’sini beyanında gösterir; alıcının ödediği tevkifat tutarı mahsup edilir.
Alıcı taraf genelde kamu kurumları, bankalar, sigorta şirketleri, belirli cirolu limited ve anonim şirketler ile GİB’in tebliğinde sayılan diğer mükelleflerdir. Küçük esnaf dükkanından mal alırken tevkifat uygulanmaz; büyük holdinge yıllık temizlik sözleşmesi faturalarken uygulanabilir.
Satıcı tarafta işletme hesabı defteri tutan esnaf da tevkifatlı fatura kesebilir. Defter türünüz ve kayıt düzeniniz farklı olsa bile fatura formatı aynıdır; muhasebe kaydında tevkifatlı satışları normal satıştan ayırmak gerekir. Kayıt düzenine ilişkin genel çerçeve için küçük işletmeler ön muhasebe rehberi yazısına bakabilirsiniz.
Hangi Hizmetlerde Hangi Tevkifat Oranları Geçerli?
Oranlar hizmet türüne göre KDV tutarının belirli payı olarak belirlenir. GİB, işlem türü kodlarıyla birlikte güncel listeyi tebliğlerinde yayımlar; entegratör yazılımlarında da “tevkifat kodu” seçimi yapılır. Esnafın sık karşılaştığı başlıca hizmetler:
| Hizmet türü | Tipik tevkifat oranı (KDV üzerinden) | Not | | --- | --- | --- | | Bina ve çevre temizliği | 5/10 | Site, AVM, fabrika sözleşmelerinde yaygın | | Güvenlik hizmetleri | 5/10 | Gece bekçiliği, alarm izleme dahil | | Yapım işleri (işçilik ağırlıklı) | 2/10 veya 4/10 | İşin niteliğine göre kod değişir | | Etüt, proje, danışmanlık | 9/10 | Mühendislik, mimari danışmanlık | | Bakım ve onarım (belirli kalemler) | 5/10 veya 7/10 | Makine, bina bakımı ayrımına dikkat | | Yemek servis / organizasyon (catering) | 5/10 | Toplu yemek sözleşmelerinde |
Oran “5/10” ifadesi, fatura KDV’sinin yarısının alıcı tarafından tevkif edileceği anlamına gelir. %20 KDV’li faturada KDV’nin %50’si — yani matrahın %10’u — alıcı tarafından beyan edilir.
Tevkifat kodu ve oranı hizmetin niteliğine göre seçilir; yanlış kod GİB uyarısı ve beyan farkına yol açar. Sözleşmede yazan hizmet tanımı ile faturadaki mal/hizmet satırı uyumlu olmalıdır. Şüpheli durumda muhasebecinize veya GİB’in güncel KDV tebliğindeki işlem türü listesine başvurun.
Faturada Tevkifat Nasıl Görünür?
Standart bir e-fatura veya e-arşiv faturada şu alanları görürsünüz:
- Mal/hizmet tutarı (matrah): KDV hariç bedel
- KDV tutarı: Matrah × KDV oranı (çoğunlukla %20)
- Tevkifat oranı: Örneğin 5/10
- Hesaplanan tevkifat tutarı: KDV × 5/10
- Vergiler dahil toplam tutar: Matrah + tam KDV
- Ödenecek tutar: Alıcının satıcıya yapacağı net ödeme
Somut örnek: 10.000 TL temizlik hizmeti, %20 KDV.
- Matrah: 10.000 TL
- KDV: 2.000 TL
- Vergiler dahil toplam: 12.000 TL
- Tevkifat (5/10): 1.000 TL
- Alıcının size ödeyeceği tutar: 11.000 TL
- Alıcı ayrıca 1.000 TL tevkifatı KDV beyannamesiyle vergi dairesine yatırır.
Satıcı olarak kasanıza 11.000 TL girer; faturada yazan 12.000 TL’lik toplam satış ve 2.000 TL KDV ise beyanınızda yer alır. Alıcının ödediği 1.000 TL tevkifat, sizin KDV borcunuzdan düşülür (mahsup). Doğru mahsup için faturanın alıcı tarafından da aynı dönemde beyan edilmiş olması gerekir.
Alıcı tarafında ise gider kaydı matrah + kalan KDV üzerinden yapılır; tevkifat tutarı ayrıca “ödenen vergi” gibi izlenir. Cari hesapta satıcıya borcunuz 11.000 TL, devlete 1.000 TL tevkifat yükümlülüğü olarak ayrılır.
Esnaf Hangi Durumda Stopaj Öder veya Stopaj Keser?
Stopaj kesen (alıcı) taraf: Bir limited şirkete serbest meslek hizmeti alırken veya bazı kira ödemelerinde gelir vergisi stopajı uygulayabilirsiniz. Örneğin avukat veya mali müşavire ödeme yaparken makbuzdaki stopaj tutarını net ödemeye dahil etmezsiniz; stopajı siz beyan edersiniz.
Stopaj kesilen (satıcı) taraf: Serbest meslek erbabı olarak makbuz kestiğinizde karşı taraf sizden stopajlı ödeme alabilir. İşletme hesabı esnafı çoğu zaman fatura keser; stopaj serbest meslek makbuzunda daha sık görülür.
KDV tevkifatında esnaf: Büyük kurumsal müşteriye temizlik, taşıma, montaj veya bakım faturası kestiğinizde alıcı sizden tam KDV’li tutarı değil, tevkifat düşülmüş tutarı öder. Bu durumda siz stopaj ödemezsiniz; KDV tevkifatı uygulanmış olur. Muafiyet sınırı içinde kalan küçük esnafın bireysel müşteriye kestiği faturalarda tevkifat aranmaz; eşik ve mükellefiyet koşulları esnaf muafiyet sınırları 2026 rehberinde özetlenir.
Alıcı esnaf: Site yönetimine veya büyük bir tedarikçiye hizmet alırken faturada tevkifat satırı görürseniz, satıcıya eksik ödeme yapmamalısınız — eksik kısım vergi dairesine gidecek tutardır. Ödeme dekontunda “tevkifatlı fatura, net ödeme 11.000 TL” notu düşmek cari mutabakatı kolaylaştırır.
Tevkifatlı faturayı cari hesaba genel toplam üzerinden değil, ödenecek tutar üzerinden işleyin. Aksi halde tedarikçi ekstresi ile muhasebe bakiyeniz tutmaz. Alacak takibinde fatura toplamı ile tahsil edilen net tutar arasındaki farkı “KDV tevkifatı — alıcı tarafından ödenecek” açıklamasıyla not etmek pratik bir yöntemdir.
GİB Beyanı ve Takvim
Tevkifat uygulayan alıcı, kestiği tutarı KDV beyannamesinin ilgili bölümünde bildirir; genelde aylık beyan döneminde öder. Satıcı aynı faturayı KDV beyannamesinde satış olarak gösterir; alıcının bildirdiği tevkifat tutarı mahsup edilir.
GİB, e-fatura sisteminde tevkifatlı işlemleri alıcı-satıcı beyanlarıyla eşleştirir. Uyuşmazlık olursa uyarı çıkar. Bu nedenle fatura tarihi, tevkifat kodu ve tutarın doğru girilmesi kritiktir. E-fatura mükellefi olmayan alıcıya e-arşiv kesiyorsanız tevkifat alanları yine doldurulmalı; belge türü farkı tevkifat yükümlülüğünü kaldırmaz.
Satıcı tarafında tahsilat gecikmesi yaşanmaması için sözleşmeye “ödeme, tevkifat düşüldükten sonra kalan tutar üzerinden yapılır” maddesi eklemek faydalıdır. Kurumsal alıcılar bunu zaten bilir; küçük işletmenin ilk kez tevkifatlı fatura kesmesinde nakit akışı sürprizi yaşamaması için fatura altına net ödeme tutarını yazmak yeterli olabilir.
Sık Yapılan Hatalar
- Tam tutarı tahsil etmeye çalışmak: Alıcı tevkifatı zaten devlete ödeyeceği için size genel toplamı değil, net tutarı gönderir.
- Yanlış tevkifat kodu: Temizlik yerine “genel hizmet” kodu seçmek oran ve beyan hatasına yol açar.
- Tevkifatı gelir saymak: Tevkifat tutarı ciro değildir; satış hasılatınız matrah + faturadaki tam KDV beyanıdır, tahsilatınız daha düşüktür.
- Stopaj ile tevkifatı karıştırmak: Makbuzdaki %20 stopaj ile faturadaki KDV tevkifatı farklı vergi türleridir; kayıtlara ayrı işlenir.
- Alt sınırı göz ardı etmek: Bazı işlemlerde tevkifat yalnızca belirli tutarın üzerindeki faturalarda uygulanır; küçük tutarlı işler istisna kapsamında kalabilir.
Tevkifatlı fatura düzenini anlamak, kurumsal müşteri portföyü büyüyen esnaf için kaçınılmazdır. Fatura satırlarını doğru okumak, cari hesabı net tutarla takip etmek ve beyan döneminde alıcı ile mutabakat yapmak çoğu sorunu baştan önler. Fatura ve cari kayıtlarınızı düzenli tutmak istiyorsanız onmuhasebeciniz.com üzerinden ücretsiz deneme hesabı açarak e-fatura ve cari takibini bir arada deneyebilirsiniz.
Okudunuz, şimdi deneyin
Esnaf Muhasebesi ile e-fatura kesme, cari takip ve stok yönetimini bugün ücretsiz keşfedin.
Ücretsiz Kullan